Сабырбек Жумабеков: «Заманбап ортопедиялык жардам аймактардагы бейтаптарга да жеткиликтүү болушу керек»

Заманбап ортопедиянын мүмкүнчүлүктөрүн аймактарга жеткирүү, дарыгерлерди практикалык жактан даярдоо жана эл аралык тажрыйба алмашууну кеңейтүү — медициналык кызматташтыктын маанилүү багыттары. Бул маселелер 2026-жылдын 6–12-декабрында өтө турган ортопедиялык операцияларды түз көрсөтүү боюнча эл аралык жумалыктын алкагында да көңүл чордонунда болот.

Иш-чаранын жүрүшүндө Шанхай кызматташтык уюмуна мүчө мамлекеттердин көп функциялуу соода-экономикалык платформасынын аналитикалык борборунун алдында Ортопедия боюнча эксперттик комитетти расмий түзүү пландалууда. Жаңы аянтча адистердин күч-аракетин бириктирүүгө, көп тараптуу илимий байланыштарды кеңейтүүгө жана ортопедиялык жардамды биргелешип өнүктүрүүгө багытталат.

Кыргызстандагы ортопедиянын бүгүнкү абалы, Кытай менен кызматташтыктын артыкчылыктуу багыттары жана жаңы комитеттен күтүлгөн натыйжалар тууралуу журналист Цай Сяопань профессор Сабырбек Артисбекович Жумабеков менен маектешти.

Цай Сяопань: — Урматтуу профессор, биз ШКУ өлкөлөрүнүн ортопед адистерин бириктире турган эксперттик комитетти түзүү демилгесине биргелешип катыштык. Бул демилгенин маанисин кандай баалайсыз?

Сабырбек Жумабеков: — ШКУнун алкагындагы бул маанилүү демилгеге катышуу мен үчүн чоң сыймык. Борбор Азия өлкөлөрүнүн ортосунда ортопедия багытындагы медициналык кызматташтыкты кеңейтүүнү көптөн бери күтүп келгенбиз. Ошондуктан жаңы эксперттик комитеттин түзүлүшүн тажрыйба алмашууга жана биргелешкен ишти өнүктүрүүгө жакшы мүмкүнчүлүк катары кабыл алам.

Мындай аянтча ар кайсы өлкөлөрдүн адистерин байланыштырып, клиникалык тажрыйбаны бөлүшүүгө, дарылоонун натыйжалуу ыкмаларын жайылтууга шарт түзөт. Биздин жалпы максатыбыз — топтолгон билимди жана практикалык жетишкендиктерди бейтаптардын кызыкчылыгына пайдалануу.

Комитет аймактагы ортопедиялык жардамды өнүктүрүүгө өбөлгө болот деп ишенем. Анын иши адистердин өз ара байланыштарын бекемдеп, клиникалык технологияларды өздөштүрүүгө жана аларды күнүмдүк практикага киргизүүгө жардам бериши керек.

Цай Сяопань: — Сиз травматология жана ортопедия борборун жетектөө менен бирге жогорку окуу жайда да эмгектенесиз. Клиникалык практиканын көз карашынан алганда, Кыргызстандагы ортопедиянын бүгүнкү абалы кандай? Негизги мүмкүнчүлүктөр жана көйгөйлөр эмнеде?

Сабырбек Жумабеков: — Өлкөбүздүн адистештирилген борборлорунда татаал ортопедиялык операциялар жасалат. Ири шаарларда адистештирилген жардам көрсөтүүнүн деңгээли жакшы, татаал клиникалык учурлар менен иштөө боюнча тажрыйба топтолгон.

Ошол эле учурда алыскы аймактардагы райондук ооруканалардын ортопедиялык жардам көрсөтүү мүмкүнчүлүктөрү чектелүү бойдон калууда. Жаракат алган же сөөк-муун оорулары менен жабыркаган көптөгөн бейтаптар жашаган жерине жакын медициналык мекемеден талаптагыдай аз инвазиялуу дарылоо ала алышпайт. Бул — көңүл бурууну талап кылган негизги маселелердин бири.

Башкы көйгөйлөрдүн катарында аймактардагы дарыгерлерди бирдиктүү стандарттар боюнча практикалык даярдоонун жетишсиздигин белгилейт элем. Ушундан улам натыйжалуулугу далилденген, адистештирилген борборлордо колдонулуп жаткан аз инвазиялуу операциялык ыкмаларды облустук жана райондук ооруканаларга кеңири жайылтуу кыйын болууда.

Демек, өнүгүүнүн маанилүү багыты — топтолгон тажрыйбаны аймактарга жеткирүү. Дарыгерлерди практикалык жактан даярдоо аркылуу жергиликтүү ооруканалардын мүмкүнчүлүгүн кеңейтип, бейтаптардын сапаттуу жардамга жетүүсүн жакшыртууга болот.

Цай Сяопань: — Аймактардагы медициналык жардамдын сапатын жогорулатуу — абдан актуалдуу маселе. Кыргызстандын клиникалык муктаждыктарын эске алганда, Кытайдын ортопед адистери кандай практикалык колдоо көрсөтө алышат? Кызматташтыктын кайсы багыттарына артыкчылык берүү зарыл?

Сабырбек Жумабеков: — Бизге биринчи кезекте аймактарда иштеген дарыгерлер үчүн бирдиктүү стандарттарга негизделген практикалык окутуу керек. Айрыкча омуртка ооруларын жана жаракаттарды аз инвазиялуу ыкмалар менен дарылоодо Кытайда калыптанган тажрыйбаны өздөштүрүүгө кызыкдарбыз.

Бул жерде операция жасоонун өзүн гана үйрөнүү жөнүндө сөз болуп жаткан жок. Бейтапты текшерүүдөн тартып дарылоого чейинки бардык этаптарды камтыган клиникалык жол-жоболор менен таанышуу маанилүү. Комплекстүү тажрыйбаны өздөштүрүү аны жергиликтүү медициналык практикага туура киргизүүгө жардам берет.

Кызматташтыктын бир багыты катары дарыгерлерибизди Кытайга кыска мөөнөттүү стажировкага жөнөтүүнү каалайбыз. Ошондой эле кытайлык адистерди Кыргызстанга чакырып, жеринде көрсөтмөлүү операцияларды өткөрүүгө кызыкдарбыз. Мындай практикалык байланыштар операциялык ыкмаларды түздөн-түз үйрөнүүгө жана адистердин тажрыйба алмашуусуна шарт түзөт.

Онлайн кызматташтыктын да мүмкүнчүлүктөрүн пайдалануу зарыл. Операциялардын түз көрсөтүүлөрүнө катышуу, клиникалык учурларды биргелешип талкуулоо жана жүргүзүлгөн дарылоону талдоо дарыгерлердин билимин толуктоого жардам берет.

Негизги көңүл конкреттүү клиникалык учурлар менен иштөөгө бурулушу керек. Биз үчүн натыйжалуулугу далилденген ыкмаларды жергиликтүү шарттарга ылайыкташтырып, аймактык ооруканалардын өз алдынча диагноз коюу жана дарылоо жүргүзүү мүмкүнчүлүгүн кеңейтүү маанилүү. Кызматташтыктын практикалык натыйжасы дал ушундан көрүнөт.

Цай Сяопань: — Эл аралык жумалыктын алкагында түзүлө турган эксперттик комитеттин биринчи төрагасы болууга академик Чжан Инцзэ макулдугун берди. Комитет ШКУ аймагында мамлекеттер аралык клиникалык окутууну өнүктүрүүнү жана заманбап технологиялардын жеткиликтүүлүгүн кеңейтүүнү көздөйт. Бул көп тараптуу аянтчадан эмнелерди күтөсүз?

Сабырбек Жумабеков: — Эксперттик комитет ШКУ өлкөлөрүнүн ортопеддерин клиникалык жактан даярдоо боюнча бирдиктүү кызматташтык тармагын түзүүгө мүмкүнчүлүк берет деп эсептейм. Мындай тармак адистердин билимин жана тажрыйбасын бириктирип, окутуу иштерин ырааттуу жүргүзүүгө жардам берет.

Биринчи кезекте аймактык дарыгерлерди даярдоо программаларын ишке киргизүүгө көңүл буруу зарыл. Ошондой эле татаал клиникалык учурлар боюнча мамлекеттер аралык консилиумдарды уюштуруу маанилүү. Бул ар башка өлкөлөрдүн адистерине тажрыйба бөлүшүүгө жана клиникалык маселелерди биргелешип талкуулоого шарт түзөт.

Дагы бир маанилүү багыт — натыйжалуулугу далилденген операциялык ыкмаларды Борбор Азия өлкөлөрүнүн аймактык медициналык мекемелерине жайылтуу. Адистештирилген борборлордо топтолгон тажрыйба жергиликтүү дарыгерлерге жетип, алардын күнүмдүк ишинде колдонулушу керек.

Цай Сяопань: — Комитеттин иши конкреттүү натыйжа бериши үчүн практикалык жактан эмнелерге басым жасоо керек деп ойлойсуз?

Сабырбек Жумабеков: — Кызматташтык конференциялар жана жолугушуулар менен гана чектелбеши керек. Албетте, илимий пикир алмашуу зарыл. Бирок анын негизинде дарыгерлердин практикалык даярдыгына жардам бере турган материалдар жана программалар түзүлүшү маанилүү.

Бирдиктүү стандарттарга негизделген окуу материалдарын, операцияларды аткаруу боюнча практикалык колдонмолорду даярдоо керек. Алар адистерди окутууда жана натыйжалуу ыкмаларды жайылтууда пайдаланылышы зарыл.

Ушундай иштер аркылуу мүчө мамлекеттердин ортосундагы клиникалык практиканын деңгээлиндеги айырмачылыктарды азайтууга салым кошо алабыз. Комитеттин ишинин мааниси — адистерди байланыштыруу менен бирге, алардын билимин медициналык жардамдын сапатын жакшыртууга багыттоо.

Цай Сяопань: — Маегиңиз үчүн чоң рахмат, урматтуу профессор! Алдыда өтө турган эл аралык жумалыкка кандай каалоо-тилегиңиз бар?

Сабырбек Жумабеков: — Ортопедиялык операцияларды түз көрсөтүү боюнча эл аралык жумалыктын ийгиликтүү өтүшүн каалайм! Бул иш-чара тажрыйба алмашууга жана жаңы кесиптик байланыштарды түзүүгө жакшы мүмкүнчүлүк болот деп ишенем. Келечекте практикалык кызматташтыгыбыз мындан ары да кеңейип, биргелешкен иштерибиз аймактагы бейтаптарга пайда алып келишин каалайм.

Окурмандардын эсине

2026-жылдагы ортопедиялык операцияларды түз көрсөтүү боюнча эл аралык жумалык 6–12-декабрда өтөт. Ортопед дарыгерлер, медайымдар, биомедицина жана медициналык жабдуулар тармагынын өкүлдөрү бардык түз көрсөтүүлөрдү акысыз онлайн көрө алышат. Көрсөтүүлөрдү көрүү үчүн уюштуруучу тараптын WeChat платформасындагы «OD骨动未来» расмий баракчасына катталууга чакырабыз.

Маектешкен: Цай Сяопань